Projekt EDUSCIENCE to największy projekt innowacyjny realizowany w obszarze nauk matematyczno-przyrodniczych. Po okresie testowania w 250 wybranych szkołach w całej Polsce, z zasobów EDUSCIENCE mogą korzystać wszystkie szkoły w kraju. W związku z tym rozmawiamy z ogólnopolskim koordynatorem projektu, jednym z jego współtwórców i dyrektorką szkół Pro Futuro, które są partnerem projektu EDUSCIENCE ? Anną Hryniewicz.

Redakcja: Jaka była rola szkół Pro Futuro w projekcie?
Anna Hryniewicz: Wspólnie z naukowcami PAN wymarzyliśmy i wymyśliliśmy ten projekt. Polska Akademia Nauk tworzyła unikalne, profesjonalne materiały i doświadczenia, a my – Nauczyciele, dydaktycy zastanawialiśmy się, jak to ułożyć w proces poznawczy, w jaki sposób przekazać uczniom zagadnienie aby ich zainteresować pogłębianiem wiedzy, poszukiwaniem rozwiązań, dopisywaniem ciągu dalszego do poruszanych zagadnień.  Szkoły Pro Futuro współpracowały z innymi partnerami, w tym z Colinem Rose, nad częścią metodologiczną projektu. Szukaliśmy rozwiązań u najlepszych edukatorów na świecie.

R: Projekt EDUSCIENCE kładzie duży nacisk na uczenie innowacyjnych metod edukacyjnych w obszarze nauk matematycznych i przyrodniczych. Ale czy te metody można stosować w nauce innych przedmiotów?
AH: Oczywiście. Pro Futuro to szkoły dwujęzyczne i z naszego doświadczenia wynika, że trzeba uczyć języków obcych w ścisłym związku z kulturą i geografią krajów anglojęzycznych. Podobnie w przedmiotach humanistycznych łączymy język polski z historią by nadać wielowymiarowość poruszanym zagadnieniom. To daje spójność myślenia.
Wykorzystując nowoczesną metodologię można stosować te same metody do uczenia wszystkich przedmiotów. W końcu wszystkie przedmioty wymagają logicznego myślenia, powiązania znanych faktów z nowymi i umiejętności systematyzowania wiedzy.

R: EDUSCIENCE to także platforma e-learningowa. Co daje korzystanie z materiałów interaktywnych w szkole?
AH: To wszystkie korzyści płynące z cyfryzacji szkoły. Materiały zawarte na platformie to filmy, grafy, obrazy połączone z dźwiękiem. Docierają skuteczniej do wzrokowców i słuchowców. Jedną z najbardziej zauważalnych korzyści w codziennej pracy w szkole to możliwość rezygnacji z książek.
Nauczyciele z kolei oszczędzają czas. Materiały, które przygotowują i wykorzystują w szkole są dostępne na platformie dla przyszłych roczników. Mogą być też wykorzystane w czasie nieobecności Nauczyciela, mogą być przesłane do ucznia, który jest nieobecny na lekcji.
Aby skutecznie korzystać z narzędzi cyfrowych konieczna jest zmiana paradygmatu. Tak, jak mówi Colin Rose, niezbędna jest zmiana roli nauczyciela. W cyfrowej edukacji uczniowie sami wyszukują informacje. A korzystając z platformy EDUSCIENCE nauczyciel wie, czy i jak uczeń przygotował się do lekcji, może mu w tym towarzyszyć i prowadzić go . Nauczyciel może także wykorzystać podczas lekcji materiały przygotowane w wersji cyfrowej przez uczniów, co zwiększa ich zaangażowanie.

R: Zmiana paradygmatu nie jest łatwa. W jaki sposób szkoły Pro Futuro szkolą nauczycieli, żeby skutecznie korzystali z narzędzi cyfrowych?
AH: W szkołach Pro Futuro wypracowaliśmy system cotygodniowych warsztatów i szkoleń superwizyjnych. Poświęcamy na nie 4 godziny tygodniowo. Szkolenie nauczycieli musi odbywać się w sposób ciągły.
Ważne jest stworzenie przestrzeni i nawyków, dzięki którym nauczyciele mają szansę wzajemnie się inspirować. W szkołach Pro Futuro wykształcił się system wewnętrznej komunikacji ? nauczyciele polecają sobie ciekawe materiały m.in. z platformy EDUSCIENCE. Szkolenia okazjonalne nie przyniosą rezultatu, ważne aby był to proces ciągły podlegający ewaluacji i dostosowaniu do potrzeb. Ale wszystko zaczyna się od pierwszego kroku ? od pierwszego zalogowania się na platformę, wybrania ambasadorów ? nauczycieli, którzy będą zarażać innych pomysłami na wykorzystywanie e-learningu. Tak właśnie zrobiliśmy w Pro Futuro i dzięki temu cyfrowe rozwiązania są obecne na co dzień w naszych szkołach, a nauczyciele i uczniowie cenią ten rodzaj pracy.

R: Jak wygląda lekcja w szkole Pro Futuro, na której korzysta się z platformy EDUSCIENCE?
AH: Przede wszystkim ? odwracamy role. Nauczyciel występuje w roli inspiratora, moderatora procesu i specjalisty od sposobów skutecznego uczenia . Nie przekazuje wiedzy wprost ? zamiast tego  stawia problem, wyznacza zadania, wspiera, podpowiada i monitoruje pracę uczniów.
Po pierwsze nauczyciel szuka sposobu aby inaczej sformułować temat lekcji, jej cel. Temat powinien być zadaniem, wyzwaniem lub problemem ? angażującym, ciekawym i jednocześnie wymagającym przyswojenia porcji wiedzy. Następnie, Nauczyciel tworzy całe zaplecze ? m.in. wskazuje źródła, z których uczniowie mogą korzystać. A to wszystko w sposób angażujący uczniów. To skuteczniejszy sposób przyswajania informacji i budowania tzw wiedzy ucznia.
Uczniowie, którzy znają postawione zadanie, dzielą się tym, czego się dowiedzieli i co przygotowali przed lekcją. Uczeń z odbiorcy wiedzy staje się jej użytkownikiem. Jest to możliwe, bo patrzymy na problem inaczej. Ucząc się o budowie ciała stawiamy jakieś zadanie, np. znając właściwości tkanki zastanawiamy się, jak wysoki mógłby być człowiek. Wiedza jest tylko środkiem do rozwiązania zagadnienia. Podczas lekcji uczniowie pracują w grupach nad tym samym lub różnymi zagadnieniami, a na końcu dzielimy się rozwiązaniami i tworzymy jedno stanowisko ? wykorzystując tablety i dostęp do internetu.
W tradycyjnej szkole często nauczyciel bywa aktorem, a uczeń widzem. My w Pro Futuro chcemy, żeby widownia była zaangażowana w spektakl i aby to ona spektakl tworzyła.

R: A jak ma się to do testów, które niejako wyznaczają rytm nauki i ? szczególnie dla rodziców ? są najważniejszym wskaźnikiem skuteczności uczenia w szkole?
AH: Trzeba mądrych ludzi do układania mądrych testów. Testy na szczęście są ciągle udoskonalane i zmieniane. Zmiany wymaga też sposób uczenia. Coraz mniej jest prostych pytań, a coraz bardziej liczy się umiejętność wnikliwego czytania ze zrozumieniem i znalezienia tego, co jest istotą pytania, a także segregowanie danych niezbędnych do udzielenie odpowiedzi.
Na egzaminach zadania stały się bardziej interdyscyplinarne ? często dotyczą grupy przedmiotów . Np. na maturze z języka polskiego na podstawie fragmentu kartki pocztowej, widokówki uczeń musi skojarzyć okres historyczny, styl literacki, jego charakterystyczne elementy itp. Wiedza jest ważna, ale umiejętność logicznego myślenia, czytania ze zrozumieniem i interpretacji faktów jest kluczowa, aby sprostać zadaniu.
Dlatego między innymi stworzyliśmy bloki interdyscyplinarne. Nauczanie blokowe daje w szkołach Pro Futuro doskonałe rezultaty, jeśli chodzi o przyswajanie wiedzy i jej asymilowanie z wiedzą już istniejącą, ugruntowaną. Uczniowie w ciągu kilku tygodni na różnych przedmiotach poznają i pogłębiają wiedzę w danym temacie, co jest łatwiejsze dzięki pokazywaniu zależności. Omawianie tego samego tematu, z wielu perspektyw pozwala poznać zjawisko czy problem wielowymiarowo. Z naszego doświadczenia wynika, że budzi to większą ciekawość wśród uczniów, poczucie sprawczości i zaangażowanie w proces ?układania puzzli? . Na przykład, poruszając temat ?woda?, uczniowie na geografii poznają źródła wody, na chemii skład i właściwości chemiczne, na fizyce różne stany skupienia, itp

R: Czy warto wprowadzać w innych szkołach takie metody, jakie stosuje się w szkołach Pro Futuro, a które można znaleźć w projekcie EDUSCIENCE?
AH: Kluczowe jest pytanie, dlaczego to robimy. Żeby przygotować ludzi gotowych na wyzwania zmieniającego się świata, w którym przyjdzie żyć naszym uczniom, powinniśmy ich myślenie kierować w stronę pogłębionej analizy, poszukiwania nowych, kreatywnych rozwiązań. Nie wystarczy zasada ?ja ci powiem , a ty mnie słuchaj?. W końcu, jak mówił John Dewey ?Jeśli dzisiejszych uczniów będziemy uczyć  tak samo, jak tych wczoraj, pozbawimy ich jutra.?
Dlatego serdecznie zapraszam do rejestrowania się na stronie www.platforma.eduscience.pl już dzisiaj.